Żyrowice − łask krynice: konferencja i wystawy

z okazji 100-lecia odzyskania niepodległości

W dniu 19 września 2018 r. w auli internatu Technikum Leśnego w Białowieży odbyła się konferencja na temat: Dziedzictwo odradzającego się Państwa Polskiego na Kresach 1918-1939: Białowieża – spadkobiercą tradycji i dóbr kultury Żyrowic. Towarzyszyły jej dwie wystawy przy naszym kościele: wystawa plenerowa (11 plansz eksponowanych na parkanie kościelnego placu)  pt. Żyrowice − łask krynice oraz kameralna (w przedsionku kościoła) pt. Życie i twórczość Ireny Dybowskiej-Jasińskiej (1905-1939). Wydarzenie miało na celu uczczenie 100-lecia odzyskania niepodległości. Organizatorzy uzyskali zgodę na korzystanie z identyfikacji wizualnej Programu Wieloletniego „Niepodległa”: konferencja i wystawy zostały wpisane w ogólnopolskie kalendarium wydarzeń realizowanych w ramach obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości.

            Na konferencję przybyli przedstawiciele samorządów, Kuratorium Oświaty w Białymstoku, Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Białymstoku, lasów państwowych: RDLP w Białymstoku i nadleśnictw, Archidiecezjalnego Seminarium Duchownego w Białymstoku, instytucji z terenu Białowieży, a także kapłani z miejscowych i sąsiednich parafii katolickich, księża prawosławni z Białowieży, nauczyciele, uczniowie szkoły, przewodnicy białowiescy i mieszkańcy Białowieży.

            Zaprezentowaliśmy historię Sanktuarium Matki Bożej w Żyrowicach koło Słonima (dziś na Białorusi) i kultu Matki Boskiej Żyrowickiej wśród prawosławnych, unitów i katolików rzymskich w Polsce, Białorusi i w Rzymie od XVI do XXI wieku, a także związki Białowieży (naszego kościoła i Technikum Leśnego) z Żyrowicami. W historii Żyrowic – „litewskiej Częstochowy” odwiedzanej niegdyś przez królów Polski i niezliczone rzesze pielgrzymów − jak w soczewce skupiają się losy dawnych Kresów Wschodnich.

            W latach 1924-1939 w Żyrowicach działała Państwowa Średnia Szkoła Rolniczo-Leśna. Wydział Leśny tej szkoły wychował blisko 300 absolwentów. Od 1982 roku absolwenci szkoły w Żyrowicach i byli mieszkańcy Ziemi Słonimskiej spotykali się w białowieskim kościele i Technikum Leśnym. Tu podarowali cenne pamiątki: kopię obrazu Matki Boskiej Żyrowickiej, sztandar szkolny, urnę z ziemią spod szkolnego kościoła Podwyższenia Krzyża. Rektorem tego kościoła i katechetą żyrowickiej szkoły w latach 1924-1925 był ks. Józef Dowgwiłło, pierwszy proboszcz białowieskiej parafii (w latach 1926-1935) i budowniczy naszego kościoła.

            Konferencję, odbywającą się w pięknie odnowionej auli internatu Technikum Leśnego, rozpoczął wykład prof. dr. hab. Józefa Maroszka z Wydziału Historyczno-Socjologicznego Uniwersytetu w Białymstoku pt. Dziedzictwo kultury polskiej na Kresach. Profesor Maroszek w poruszającej prezentacji pokazał wiele przykładów wciąż istniejących materialnych i duchowych śladów dorobku I i II Rzeczypospolitej na Kresach Wschodnich oraz ich znaczenie dla historii naszej Ojczyzny. Następnie prof. dr hab. Bogumiła Jędrzejewska z Białowieskiego Stowarzyszenie Dziedzictwa Puszczy przedstawiła  wykład pt.  Historia sanktuarium i kultu Matki Boskiej Żyrowickiej. W ponad 500-letnich dziejach tego sanktuarium i maleńkiej jaspisowej ikonki Matki Boskiej z Dzieciątkiem uderza fakt zwycięstwa Maryi nad licznymi burzami dziejowymi oraz Jej przyciągania do siebie chrześcijan różnych wyznań i obrządków: prawosławnych, katolików obrządku wschodniego (unitów) i katolików rzymskich.

            Pani Anna Kulbacka, dyrektor Technikum Leśnego w Białowieży przedstawiła wykład pt. Państwowa Średnia Szkoła Rolniczo-Leśna w Żyrowicach (1924-1939) i jej sztandar, a na zakończenie części plenarnej wykład pani dr hab. Katarzyny Kulpińskiej z Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu pt. Irena Dybowska-Jasińska − graficzka, projektantka, malarka odczytała nauczycielka TL, pani Marta Wołoncewicz. Uczestnicy konferencji mogli podziwiać wystawiony w auli oryginalny sztandar żyrowickiej szkoły, ukryty w 1939 roku, odnaleziony 50 lat później w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Słonimiu, a w 1991 roku przekazany przez absolwentów żyrowickiej szkoły do naszego kościoła i w użytkowanie przez społeczność uczniów Technikum Leśnego w Białowieży.

            Po części plenarnej nastąpiło otwarcie i poświęcenie wystaw pod przewodnictwem ks. Bogdana Popławskiego, proboszcza naszej parafii. Na wystawie plenerowej Żyrowice − łask krynice wstęgę przecięli ks. prof. dr hab. Tadeusz Krahel z Archidiecezjalnego Seminarium Duchownego w Białymstoku i pan Marek Masłowski, przedstawiciel RDLP w Białymstoku.

Wystawę kameralną pt.  Życie i twórczość Ireny Dybowskiej-Jasińskiej (1905-1939) na temat dorobku projektantki sztandaru Państwowej Średniej Szkoły Rolniczo-Leśnej w Żyrowicach otworzyli: ks. kan. Stanisław Gudel (białowieski proboszcz w latach 1986-1991), pan Benedykt Roźmiarek, dyrektor Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie i dr inż. Jarosław Krawczyk, przedstawiciel RDLP w Białymstoku. Autorami wystaw są nasi parafianie: Bogumiła Jędrzejewska, Anna Kulbacka i grafik Lech Nowacki. Materiały wystawowe zostały przygotowane również w formie wydruków dla wszystkich chętnych.

            Patronatem honorowym konferencję objęli: pani Małgorzata Golińska − Sekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska, Główny Konserwator Przyrody, pan Jarosław Sellin − Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz pan Andrzej Konieczny − Dyrektor Generalny Lasów Państwowych. Tematyka konferencji była także wpisana w program kampanii „Lasy Państwowe DLA LASU, DLA LUDZI”. Uczestnicy konferencji otrzymali materiały promocyjno-edukacyjne Lasów Państwowych przekazane przez Centrum Informacyjne LP.

            Organizatorami konferencji były: Technikum Leśne w Białowieży, Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Białowieży, Polskie Towarzystwo Leśne Odział w Białymstoku i Białowieskie Stowarzyszenie Dziedzictwa Puszczy.

            Organizatorzy dziękują wszystkim, którzy przyjęli zaproszenie i uczestniczyli w spotkaniu, któremu przyświecało motto: Ojczyzną jest również pamięć ludzka. Dziękujemy Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych za wsparcie naszej inicjatywy.

            Wspaniała atmosfera podczas spotkania, interesujące rozmowy przy kawie i poczęstunku, wiele miłych słów pod adresem naszej parafii i Technikum Leśnego były najlepszym dowodem, jak potrzebne jest przywracanie pamięci o wielkiej historii Rzeczypospolitej.

Bogumiła Jędrzejewska, Anna Kulbacka

Zdjęcia: Andrzej Jaganow