Kresowe pamiątki w kościele białowieskim
Kościół w Białowieży został wybrany przez byłych mieszkańców Ziemi Słonimskiej (obecnie Białoruś), jako miejsce spotkań i wspólnej modlitwy za ofiary wojen i ludobójstwa, a także w intencji zmarłych i żyjących mieszkańców dawnych Kresów Rzeczypospolitej. Do Słonimian dołączyła grupa absolwentów byłej Państwowej Średniej Szkoły Rolniczo-Leśnej w Żyrowicach, którzy odbywali zjazdy w Technikum Leśnym w Białowieży. W latach 1982–1997 Słonimianie i Żyrowiacy przekazali białowieskiej parafii wiele pamiątek kresowych.
 

Kopia cudownego obrazu Matki Boskiej Żyrowickiej Obraz Matki Bożej Żyrowickiej

Kopia cudownego obrazu Matki Boskiej Żyrowickiej została przekazana w wieczystą opiekę parafii w Białowieży w 1984 roku jako wotum byłych mieszkańców Ziemi Słonimskiej. Oryginalny wizerunek Matki Bożej Żyrowickiej był szóstym w Rzeczypospolitej obrazem koronowanym koronami papieskimi − uroczystość miała miejsce w Żyrowicach 19 września 1730 roku.
 
Kopia wizerunku ofiarowana do białowieskiego kościoła została wykonana przez malarkę Danutę Przyłucką z Białegostoku. Poświęcona 17 września 1983 roku przez ks. Władysława Kaszczyca, byłego proboszcza w Dereczynie (dawny powiat słonimski) podczas uroczystego nabożeństwa odprawionego dla byłych mieszkańców Słonima i okolic w Szymanowie. Do 14 kwietnia 1984 roku kopia wizerunku znajdowała się w Sanktuarium Pani Jazłowieckiej w Szymanowie pod opieką Sióstr Niepokalanek. Stąd została przywieziona do Białowieży i umieszczona w bocznej kaplicy kościoła.
 
W 1985 roku w kaplicy Matki Boskiej Żyrowickiej umieszczono tablicę upamiętniającą ks. Adama Sztarka SJ, siostry Ewę od Opatrzności i Martę od Jezusa − niepokalanki, oraz żołnierzy i rodaków Ziemi Słonimskiej. Ksiądz i siostry zostali rozstrzelani przez Niemców 19 grudnia 1942 r. na Górze Pietralewickiej koło Słonima. Obie niepokalanki 13 czerwca 1999 r. w Warszawie beatyfikował papież Jan Paweł II w grupie 108 męczenników II wojny światowej. Ks. Adam Sztark został pośmiertnie (8 marca 2001 roku) odznaczony przez Instytut Yad Vashem w Jerozolimie za ratowanie Żydów medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Jest jednym ze 122 Sług Bożych, wobec których 17 września 2003 roku rozpoczęto proces beatyfikacyjny drugiej grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej. 
 
Tablica upamiętniająca ks. Adam Sztark i siostry Niepokalanki 
 
W 1987 roku pod tablicą poświęconą księdzu, siostrom i innym rodakom Ziemi Słonimskiej, w wykutym otworze w ścianie, umieszczono kasetę – tuleję z listą nazwisk mieszkańców Ziemi Słonimskiej poległych na wszystkich frontach II wojny światowej.
 

Pamiątki Państwowej Średniej Szkoły Rolniczo-Leśnej w Żyrowicach

Tablica poświęcona pedagogom i wychowankom szkoły rolniczo-leśnej w ŻyrowicachW 1982 roku absolwenci Wydziału Leśnego Państwowej Średniej Szkoły Rolniczo-Leśnej w Żyrowicach (działającej w latach 1924-1939) ufundowali i umieścili w białowieskim kościele tablicę poświęconą pedagogom i wychowankom tego wydziału poległym na różnych frontach II wojny światowej i ruchu oporu, zamęczonym w więzieniach, obozach zagłady i łagrach, zmarłym w ofiarnej służbie i pracy dla polskich lasów, zawsze wiernym Bogu i Ojczyźnie. Tablicę wykonano z czarnego marmuru z kopalni „Dębnik”, obrobionego w przedsiębiorstwie Kruszywa w Kielcach. Napis i rzeźbę gałązek modrzewia i symboli Wydziału Leśnego wykonał kamieniarz-liternik Stanisław Bandura z Kielcach. Obrazek Matki Boskiej Żyrowickiej w porcelanie utrwalił Leonard Żygulski, kielecki fotograf zdjęć nagrobkowych.
 
Przekazano także urnę z ziemią spod szkolnego kościoła w Żyrowicach oraz imienny wykaz zmarłych Żyrowiaków z prośbą o przyjęcie ich, a także wszystkich żyjących absolwentów, wychowanków i nauczycieli szkoły w poczet honorowych parafian Białowieży.
 
Urna z ziemią spod szkolnego kościoła w Żyrowicach 
 
W 1991 roku do białowieskiego kościoła przekazano − odzyskany po 50 latach − sztandar Państwowej Średniej Szkoły Rolniczo-Leśnej w Żyrowicach. Jest to unikatowy sztandar szkolny ocalały podczas II wojny światowej i przechowywany pod troskliwą opieką miejscowej ludności polskiej w Słonimie. Jest arcydziełem sztuki hafciarskiej, wykonanym w zgromadzeniu sióstr zakonnych w Pelpinie na Pomorzu, które specjalizowało się w wyrobie szat liturgicznych i sztandarów. Gotowy sztandar szkoła otrzymała wiosną 1936 roku.
 
Sztandar Państwowej Średniej Szkoły Rolniczo-Leśnej w Żyrowicach Sztandar Państwowej Średniej Szkoły Rolniczo-Leśnej w Żyrowicach 
 
Plansza ikonograficzna przedstawia wizerunek Matki Boskiej Żyrowickiej (przypominała kopię obrazu z ołtarza w kościele w Żyrowicach) z napisem w otoku: „Matko Najświętsza, miej nas, swe dzieci, w nieustającej opiece”. Na drugiej planszy widnieje godło państwowe z napisem w otoku: „W nauce i pracy dla dobra Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej”. Pod orłem znajduje się pełna nazwa szkoły. Emblematami wydziałów są stylizowane kłosy pszenicy i liście dębu z gronkami żołędzi.
 
Sztandar obecnie uczestniczy w ważnych uroczystościach Technikum Leśnego w Białowieży: inauguracja roku szkolnego i wręczenie świadectw absolwentom szkoły, uroczyste ślubowanie uczniów klas pierwszych połączone z obchodami rocznicy odzyskania niepodległości, jubileusze szkoły. Rokrocznie towarzyszy uczestnikom Międzynarodowego Marszu Żywej Pamięci Polskiego Sybiru w Białymstoku oraz Ogólnopolskiej Pielgrzymki Leśników na Jasną Górę.
 

Płaskorzeźba Matki Boskiej Kozielskiej

Płaskorzeźba Matki Boskiej Kozielskiej

Płaskorzeźba, ufundowana przez byłych mieszkańców Ziemi Słonimskiej i przekazana do białowieskiego kościoła w 1997 roku, jest kopią płaskorzeźby Matki Boskiej Kozielskiej Zwycięskiej, wykonanej w drewnie przez por. Tadeusza Zielińskiego, jednego z 2500 polskich oficerów aresztowanych przez Sowietów wskutek zajęcia przez Armię Czerwoną niepodległych dotąd krajów nadbałtyckich (Litwy i Łotwy) i więzionych w obozie Kozielsk II. Płaskorzeźba została konspiracyjnie poświęcona przez księdza kapelana Nikodema Dubrawkę w jego celi w Wielką Sobotę 1941 roku. Jako znak obecności Matki Bożej Zwycięskiej, stała się od razu przedmiotem kultu. Obecnie znajduje się w kościele św. Andrzeja Boboli w Londynie.
 
Kopia dla kościoła w Białowieży została wykonana w 1983 roku przez rzeźbiarza Henryka Czepułkowskiego, wilnianina zamieszkałego w Ełku. W akcie przekazania napisano, iż umieszczenie wizerunku Matki Boskiej Kozielskiej w kościele białowieskim ma na celu "upamiętnienie tych tragicznych lat II wojny światowej dla historii i ku przestrodze pokoleń, które po nas przyjdą".
 
Uczestnicy zjazdu Żyrowickiej Rodziny przekazali także urnę z ziemią z Grobów Katyńskich, przywiezioną przez Pielgrzymkę Niewidomych w 1992 roku. Urna została złożona w kościele białowieskim dla uczczenia pamięci kolegów − oficerów wojska Polskiego zamordowanych przez NKWD w Katyniu w 1940 roku.
 

Tablica pamięci leśników−Sybiraków


Rzeźba - RozdarcieZarząd Oddziału Związku Piłsudczyków w Białymstoku ufundował tablicę upamiętniającą leśników Puszczy Białowieskiej i ich rodziny deportowane na Syberię w latach 1940−1945. Autorem projektu jest Stanisław Wakuliński. Obok tablicy ustawiono rzeźbę Rozdarcie przekazaną przez Sławomira Smyka, leśnika.
 
W dniu 11 maja 2009 r. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku zorganizowała uroczystość dla oddania hołdu leśnikom oraz mieszkańcom Puszczy Białowieskiej wywiezionym na Sybir, a także upamiętnienia 70. rocznicy napaści ZSRR na Polskę, 85-lecia istnienia Lasów Państwowych i 65-lecia białostockiej Dyrekcji Lasów Państwowych. Po uroczystej Mszy św. sprawowanej w intencji Sybiraków, Arcybiskup Edward Ozorowski, Metropolita Białostocki, dokonał poświęcenia tablicy. W uroczystości uczestniczyli ks. prałat Stanisław Hodun, duszpasterz leśników RDLP Białystok oraz ks. Mirosław Świderski, duszpasterz leśników prawosławnych. Upamiętnieniu leśników−Sybiraków przyświecało motto: ,,Ojcom na chwałę, młodym dla pamięci”.
 
Tablica upamiętniająca leśników zesłanych na Syberię 
 
 
Anna Kulbacka